Owoce i warzywa

Wymagania jakościowe dotyczące świeżych owoców i warzyw

W Unii Europejskiej rynek świeżych owoców i warzyw objęty jest zasadami wspólnej organizacji rynków rolnych. Wykaz produktów objętych wspólną organizacją zawarty jest w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1234/2007.

W dniu 1 lipca 2009 roku rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1580/2007 wprowadzono 10 szczegółowych norm handlowych dla wybranych gatunków świeżych owoców i warzyw oraz ogólną normę handlową dla pozostałych gatunków.

W związku z faktem, że rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1580/2007 było wielokrotnie zmieniane, w celu zapewnienia przejrzystości, wszystkie przepisy wykonawcze włączono do nowego rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011, które weszło w życie dnia 22 czerwca 2011 roku. W myśl art. 149 nowego aktu prawnego Rozporządzenie (WE) nr 1580/2007 utraciło moc.

Zgodnie z przepisami dotyczącymi organizacji rynku świeżych owoców i warzyw, za jakość towaru odpowiada handlowiec.

„Handlowcem” – jest każda osoba fizyczna lub prawna, posiadająca owoce i warzywa objęte normami handlowymi, w celu ich prezentowania lub wystawiania na sprzedaż, sprzedaży lub jakiejkolwiek innej formy obrotu oraz prowadząca którąkolwiek z niżej wymienionych działalności w odniesieniu do owoców i warzyw objętych normami handlowymi:

• sprzedaż na odległość za pośrednictwem Internetu lub w inny sposób,
• działalność tego rodzaju prowadzoną przez osobę fizyczną lub prawną na własny rachunek lub w imieniu osoby trzeciej,
• działalność tego rodzaju prowadzoną we Wspólnocie, poprzez wywóz do krajów trzecich lub przywóz z krajów trzecich.

Szczegółowe normy handlowe

Określono dla następujących gatunków świeżych owoców i warzyw:

• jabłka, owoce cytrusowe, owoce kiwi, winogrona stołowe, brzoskwinie i nektaryny, gruszki, truskawki,
• sałata, w tym endywia o liściach kędzierzawych i endywia o liściach szerokich, papryka słodka, pomidory.

Ogólna norma handlowa

• obejmuje wszystkie gatunki sektora owoców i warzyw nieobjęte szczegółowymi normami handlowymi.

Jeżeli handlowiec (właściciel) świeżych owoców i warzyw objętych wymaganiami ogólnej normy handlowej, jest w stanie wykazać ich zgodność z jakąkolwiek obowiązującą normą przyjętą przez Europejską Komisję Gospodarczą Organizacji Narodów Zjednoczonych (EKG/ONZ), wspomniane owoce i warzywa mogą wówczas zostać uznane za zgodne z ogólną normą handlową.

Przepisy Unii Europejskiej obowiązujące na rynku owoców i warzyw

• rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 roku ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych („rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku”) (Dz. Urz. L 299z16.11.2007, str. 1—149, z późn. zm.)
• rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 roku ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i  warzyw (Dz. Urz. L 157 z 15.6.2011, str. 1-163)

Przepisy krajowe na rynku owoców i warzyw

• ustawa z dnia 19 grudnia 2003 roku o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku tytoniu oraz rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz. U. 2008 r. Nr 11, poz. 70 – z późn. zm.) 
• wybrane przepisy ustawy z dnia 21 grudnia 2000 roku o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 roku nr 187, poz. 1577 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 19 grudnia 2003 roku o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku tytoniu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz. U. 2008 r. Nr 11, poz. 70 – z późn. zm.).

Kontrola jakości handlowej świeżych owoców i warzyw

Na podstawie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2007 państwa członkowskie są zobowiązane do prowadzenia kontroli świeżych owoców i warzyw na wszystkich etapach obrotu handlowego, tj. importu z krajów trzecich, eksportu do krajów trzecich oraz rynku wewnętrznego UE.
Do wykonywania zadań kontrolnych każdy kraj członkowski wyznacza właściwe służby kontrolne.

W Polsce zadania związane z kontrolą jakości handlowej świeżych owoców i warzyw wynikające z przepisów unijnych, na mocy ustawy z dnia 19 grudnia 2003 roku o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku tytoniu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno, zostały powierzone Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów w Rolno-Spożywczych.

Inspekcja JHARS realizuje następujące zadania na rynku świeżych owoców i warzyw:

• Świadectwo zgodności z normami handlowymi Unii Europejskiej dla  świeżych owoców i warzyw jeżeli produkty spełniały wymagania określone w normach,
• Protokół niezgodności z normami handlowymi Unii Europejskiej dla świeżych owoców i warzyw jeżeli produkty nie spełniały wymagań określonych w normachKontrole prowadzone przez Inspekcję JHARS obejmują kontrolę zgodności z wymaganiami określonymi w szczegółowych normach handlowych oraz ogólnej normie handlowej.

Inspekcja JHARS przeprowadza kontrole zgodności eksportowanych oraz importowanych partii świeżych owoców i warzyw, po zgłoszeniu przez przedsiębiorcę, do właściwego miejscowo wojewódzkiego inspektoratu JHARS, zamiaru wywozu z UE do krajów trzecich lub przywozu świeżych owoców i warzyw na teren UE.

Po przeprowadzeniu kontroli zgodności wydaje się jeden z niżej wymienionych dokumentów:

• Świadectwo zgodności ze wspólnotowymi normami handlowymi dla świeżych owoców i warzyw – jeżeli produkty spełniały wymagania określone w normach,
• Protokół niezgodności ze wspólnotowymi normami handlowymi dla świeżych owoców i warzyw – jeżeli produkty nie spełniały wymagań określonych w normach.

Kontrola jakości handlowej świeżych owoców i warzyw wywożonych do krajów trzecich oraz przywożonych z krajów trzecich. 

Świeże owoce i warzywa objęte wspólnotowymi normami handlowym (normami szczegółowymi oraz normą ogólną) podlegają kontroli zgodności zarówno na etapie importu jak i eksportu.

Na etapie eksportu oraz importu świeżych owoców i warzyw przedsiębiorcy zobowiązani są do:

• zgłoszenia zamiaru wywozu świeżych owoców i warzyw do krajów trzecich oraz zgłoszenia zamiaru wwozu owoców i warzyw sprowadzanych z krajów trzecich, w wyznaczonym oddziale lub właściwym wojewódzkim inspektoracie JHARS.
• dokonania zgłoszenia na właściwym formularzu: "Zgłoszenie zamiaru wywozu świeżych owoców i warzyw do krajów trzecich", "Zgłoszenie do kontroli jakości handlowej świeżych owoców i warzyw przywożonych z krajów trzecich".

Obowiązkowi zgłoszenia podlegają:

• wszystkie gatunki objęte szczegółowymi normami handlowymi, tj. jabłka, owoce cytrusowe, owoce kiwi, sałata w tym endywia o liściach kędzierzawych i endywia o liściach szerokich, brzoskwinie i nektaryny, gruszki, truskawki, papryka słodka, winogrona stołowe, pomidory,
• wszystkie gatunki owoców i warzyw objęte ogólną normą handlową (np. marchew, cebula, ogórki, kapusta, owoce egzotyczne, świeże zioła).